Savunma Sanayi MüsteÅŸarlığı Helikopter Daire BaÅŸkanı Köksal Liman, ATAK Projesiyle birlikte Türkiye’nin helikopter sektörüne adımını attığını belirterek, ”Ä°lk kez bir helikoptere ürün ortağı olduk” dedi.

Liman, TMMOB Makine Mühendisleri Odası’nca Anadolu Ãœniversitesinde düzenlenen, ”6. Ulusal Uçak Havacılık ve Uzay MühendisliÄŸi Kurultayı”nda yaptığı konuÅŸmada, müsteÅŸarlığın havacılık alanındaki yatırımların yerli sermayeye yönlendirilmesinde kilit rol oynadığını belirtti.

Helikopter Daire Başkanlığına bağlı yaklaşık 10 milyar dolar bedelli 20 proje bulunduğunu anlatan Liman, şöyle konuştu:

”Projelerimiz 4 bölümde sınıflandırılmakta. DoÄŸrudan alım projelerimiz var. Bu proje kapsamında eÄŸer dışarıdan doÄŸrudan helikopter alıyorsak, yeni yönetmeliÄŸimizle projenin toplam bedelinin yüzde 70′i civarında yabancı firmalar Türkiye’den bir ÅŸeyler almak durumunda kalacak. DoÄŸrudan alım yapıyorsak, 10-20 yıl süreler belirleniyor. Türkiye’den bir ürün çıkışı istenmekte. Bunun dışında ortak üretim projeleri var. Bunların içinde ATAK Projesi önemli yer kapsamakta. ATAK Projesiyle birlikte Türkiye helikopter sektörüne adımını atmış oldu. Ä°lk kez bir helikoptere ürün ortağı olduk. 3. ülkelere satışlarda sadece Türkiye’den çıkmasını saÄŸladık. Helikopterin üzerindeki silah sistemlerinin entegrasyonu dahil bütün sistemlerin entegrasyonunu Türkiye’de yapıyoruz.”

ATAK Projesi’nin yaklaşık 35. aylarında olduklarını ifade eden Liman, ilk prototip helikopterin Ä°talya’da uçuÅŸ testlerine baÅŸladığını, 2. prototip helikopterin de TAI tesislerinde montaj hattında olduÄŸunu, haziran ayında bu helikopterin uçuÅŸunu beklediklerini söyledi. Bununla ilgili ihraç çalışmaları ile farklı ülkelere pazarlama faaliyetlerinin sürdüğünü belirten Liman, diÄŸer projelerinin de Genel Maksat Helikopteri olduÄŸunu belirterek, ÅŸunları söyledi:

 ”Bunu da bir hayli neticelendirdik. Burada hakikaten bizim beklentimizin bile üzerinde, yüzde 67 oranında yerli katılım var. En başından Türkiye’nin neler yapabileceÄŸini karara baÄŸladık. Bu çerçevede EskiÅŸehir’de Kurulu TEI ilk kez bir motorun sorumluluÄŸunu alıyor. Motor parçaları burada üretilecek. Bu motorların bundan sonraki büyün bakım faaliyetlerinden de sorumlu hale gelecek. TEI imzası taşıyan motorları yurt dışında da görmüş olacağız. EskiÅŸehir’deki Alp Havacılık da transmisyondan sorumlu olacak ki ilk kez giriyoruz bu alana. Son üretim Alp Havacılık tesislerinde gerçekleÅŸtirilecek. 3. ülkelere satışlarda transmisyonlar EskiÅŸehir’den gidecek. TAI’nın tesislerinden çıkacak helikopterler, üzerine Alp’ten çıkacak transmisyonlar, TEI’den çıkacak motorlar takılarak gidecek.”

5 tonluk bir helikopter projelerinin de olduÄŸunu belirten Liman, ”3 yıl için geçerli olacak bir kaynak da bulduk. Altyapı projelerine devam ediyoruz ama destek de bulabildiÄŸimizi söyleyemem”dedi.

Liman, proje sınıflandırmasında diÄŸer bir alanın ise bakım ve onarım olduÄŸunu belirterek, ”Bu helikopterlerin bakım ve onarımı da artık Türkiye’de yapılacak. Yurt dışına mümkün olduÄŸu kadar hiçbir parçanın gönderilmemesini istiyoruz. Modernizasyonlarını da gerçekleÅŸtiriyoruz. Esas tabi bizim iÅŸimiz, özgün helikopter. Bu anlamda fizibilite çalışması yaptık, baÅŸladık devam ediyoruz” diye konuÅŸtu.

Bu iÅŸe giriÅŸtiklerinde Türkiye’de altyapının yeterli olmadığını gördüklerini ifade eden Liman, ”Bu alanda helikoptere gönül vermiÅŸ mühendis sayısında eksiklik olduÄŸunu hissediyoruz. Havacılık mühendisi bulamıyoruz” diye konuÅŸtu.

”HAVACILIK VE UZAY SEKTÖRÃœNÃœN Ä°STÄ°HDAMDAKÄ° PAYI BÄ°NDE 5”

Makine Mühendisleri Odası Başkanı Ali Ekber Çakar da sivil havacılık sektöründe 2010 yılında ulaşılan 100 bin kişilik istihdamın, savunma sanayinde çalışanlarla birlikte 120 bini bulduğunu belirtti. Çakar, ancak bin 250 kadarının uçak havacılık uzay mühendisi olduğunu, 2008-2010 kriz döneminde mühendis istihdamının ancak yüzde 10 oranında gerçekleştiğine dikkati çekti.

Türkiye’nin toplam 23.5 milyonluk iÅŸ gücü içinde havacılık ve uzay sektörünün istihdamdaki payının binde 5 olduÄŸunu ifade eden Çakar, şöyle konuÅŸtu:

”GeliÅŸmekte olan ülkelerde ise bu oran yüzde 1′in üzerindedir. Yetersiz istihdam düzeyi, uçak havacılık ve uzay mühendislerini de doÄŸrudan etkilemektedir. Her yıl bu bölümlerden mezun olan 150′yi aÅŸkın mühendisin bir bölümü beyin göçü olarak yurt dışına gitmekte, diÄŸerleri ise mesleki alanlarıyla ilgisiz, hatta mühendislik formasyonu bile gerektirmeyen iÅŸlerde çalışmaktadır. Havacılık ve uzay sektörüne yönelik saÄŸlıklı, gerçekçi planlamalar yapılması durumunda sektörün en az 2-3 kat daha fazla mal ve hizmet üretme potansiyeli olduÄŸunu ve ilgisiz alanlarda çalışmak zorunda kalan uçak havacılık uzay mühendislerinin ülkemiz için daha verimli hizmet etmesinin önünün açılacağı bir gerçektir.”

Eskişehir Sanayi Odası Başkanı Savaş Özaydemir de havacılık sanayinin Eskişehir, Ankara ve çevre illerde daha da gelişeceğini anlatarak, genç insan gücü potansiyelini şimdiden yönlendirip sektörün ihtiyaçlarına doğru cevaplar verilmesi gerektiğini söyledi.

Bu nedenle acil olarak EskiÅŸehir’deki üniversitelerde ve meslek liselerinde artan insan gücü talebine yönelik eÄŸitimlere daha fazla ağırlık verilmesi gerektiÄŸini belirten Özaydemir, ”Bu kapsamda Anadolu Ãœniversitesinin baÅŸlattığı ‘Havacılık Mükemmeliyet Merkezi’ kurma çabası, bu yolda atılmış doÄŸru ve yerinde bir adımdır” diye konuÅŸtu.