MuÄŸla’nın Milas ilçesinde bulunan 2 bin 400 yıllık mezar odası ve lahit, Almanya’da özel olarak
MuÄŸla Ãœniversitesi Arkeoloji Bölüm BaÅŸkanı ve Kazı Bilim Heyeti Ãœyesi Prof. Dr. Adnan Diler, yaptığı açıklamada, Uzunyuva’daki çalışmaların yaklaşık bir yıldır büyük bir titizlikle sürdürüldüğünü söyledi.yaptırılan metal aksamlı bakteri üretmeyen, ÅŸeffaf kapıların kullanıldığı özel bir sistemle takip edilerek korunacak.

Milas’ta yürütülen tarihi eser kaçakçılığı operasyonu sonucu ortaya çıkarılan mezar odasının, Almanya’dan getirtilen özel ekipmanlarla 24 saat ısı, ışık ve nem oranlarının takip edildiÄŸini ifade eden Diler, şöyle konuÅŸtu:

”Alanda Özellikle duvar resimlerinin konservasyonu, kazı çalışmaları, tescilli yapıların yıkımı ve kamulaÅŸtırma çalışmaları yapıldı. Üç ayrı koldan çalışmalar devam etti. Burada duvar resimlerinin konservasyon çalışmaları çok önemliydi. Bu süreçte en önemlisi duvar resimlerinin korunmasıydı. Çünkü kaçak kazılar sırasında kaçak kazı yapanlar karot kullanmışlardı ve bu nedenle mezar içerisinde inanılmaz bir su birikintisi oluÅŸmuÅŸtu. Burada su ve nem çok fazla miktardaydı. Duvar resimleri ve boyalara da sızan su içerisindeki zararlı olan tuzlar eriyik vaziyetteydi. Bunların hiç bir zaman kurumaması lazım.”

Mezar odası ve kazı alanında yürütülen çalışmalarla ilgili basında doÄŸru olmayan bilgilerin yer aldığına iÅŸaret eden Diler, ”Basında yer alan ‘mezar içerisinde nem var, bu yüzden de duvar resimleri tamamen tahrip oluyor’ ifadesi tamamen yanlış bir bilgi. EÄŸer duvar resimleri, gerçekten içerideki nem korunmamış olsa ve kurusaydı o zaman erimiÅŸ olan zararlı tuzlar katı hale dönüşecek ve kuruduktan sonra da parça parça duvar resimlerinin boyalarını dökecekti. Ä°ÅŸte o zaman tam bir felaket olacaktı” diye konuÅŸtu.

”Özel yazılımlı kontrol sistemi”

Mezar odası ve lahitin bulunduğu alandaki nemin korunmasının çok önemli olduğunu belirten Prof. Diler, Diler, şunları kaydetti:

”Bunun için Almanya’dan iklimlendirme uzmanı Prof Dr. Herault Geretz bu iÅŸi üstlendi. Hava Ä°zole Kapısı aynı zamanda mezar içerisindeki nemi ve ısıyı kontrol amaçlı yapıldı. Buraya sadece bir kapı tasarlanmadı. Bu mezar anıtına özel yazılımlı bir kontrol sistemi hazırlandı. Yazılımın çalışma siteminde üst taraftaki mezar odasında bir bilgisayar var ve aÅŸağı kısımda da sayısı 35′i bulan mezar odasının her yerinde, koridorda ve lahdin 4 tarafına yerleÅŸtirilmiÅŸ algılayıcılar var. Algılayıcıların her biri ana bilgisayara baÄŸlandı. Bütün algılayıcıların topladığı veriler ana bilgisayara aktarılıyor. Bu bilgiler internet ağı yardımıyla eÅŸ zamanlı olarak Almanya’daki teknik üniversiteye ulaşıyor. Almanya’daki iklimleme uzmanımız verileri sürekli olarak takip ediyor. Böylece yıl boyunca içerideki klima kontrolünü kesintisiz olarak yapma fırsatı bulduk.”

Yapılan çalışmalar içerisinde alana 4 tane su düzenleyicisi alındığını kaydeden Diler, sistemin eylül ayı içerisinde bağlanarak içerideki bütün nemi ve ısıyı kontrol edebileceğini bu sayede duvar resimlerinin hiç bir şekilde bozulmadan korunma fırsatı olacağını söyledi.

”Bakteri üretmeyen, ısıyı ve nemi koruyan kapı”

Diler, mezar odasına ulaşılan koridorun üzerine, nemin ve hava sirkülasyonun dengede tutulması için Almanya’da bir firmaya kapı yaptırıldığını belirterek, ”Kapı 6 bölümden oluÅŸuyor. Bir tonoz yayına baÄŸlanmış olan alüminyum borular ve bunların etrafında da duvara hiç müdahalede bulunulmaması için at kılı var. Yani duvara hiç müdahalede bulunulmadan iki kapı içerideki klimanın hem kontrolünü saÄŸlayacak hem de bütün çalışmalarda artık bu kapı kullanılacak. Böylece kaçakçıların girdiÄŸi kapı da kapatılmış olacak. Metal aksamlı ÅŸeffaf kapılar, bakteri üretmeyen, ısıyı ve nemi en iyi ÅŸekilde koruyan bir sistemdir. Bunların hepsi ÅŸuan yerleÅŸtirildi ve sitem çalışıyor” dedi.

”Ultraviyole kamerayla resimler tespit edilecek”

Eylül ayı içerisinde bir hazırlık aşaması olacağını ifade eden Diler, şubat sonuna kadar dokümantasyon çalışması yapılacağını söyledi.

Diler, ultraviyole kamera yardımıyla çıplak gözle görülemeyen resimleri belirleme fırsatlarının olacağını ifade ederek, şunları anlattı:

”Buradaki resimler tamamen saptanacak. Bu duvar resimleri çok çok önemli. Kaçakçıların kazıları sırasında bu resimlerin bazı bölümleri tahrip olmuÅŸ. Dokümantasyon çalışmalarının ardından küçük bir alanda konservasyon ve restorasyon yapılacak. Küçük bir alanda bizim görmediÄŸimiz resimler onarılacak ama bu onarılma iÅŸlemi analizler sonu yapılacak. Burada kullanılan boyalar, renkler hepsi saptanacak ve bunların küçük bir tamamlaması yapılacak. Biz ikna olduktan sonra da bütün duvar resimlerinin konservasyon ve restorasyonu da gerçekleÅŸmiÅŸ olacak. Burada yapılacak çalışmalar bizim de bir sınavımız olacak.”