Kuzey Kutbu Gözetleme ve DeÄŸerlendirme Programı’nın son raporu, bölgede, deniz seviyelerinde ciddi oranda yükselmelere yol açabilecek ve küresel ısınmayı hızlandırabilecek büyük deÄŸiÅŸiklikler olduÄŸunu ortaya koyuyor.

Hükümetlerarası Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Paneli’nin 2007 yılında yayınladığı son raporda, Kuzey Kutbu ile ilgili eksik bilgiler vardı. Panel, bu yüzyılla ilgili tahminlerinde deniz seviyesinde büyük yükseliÅŸ olasılığını göz ardı etmiÅŸ, sadece 18 ila 59 santimetrelik bir yükselme öngörmüştü. Ancak çoÄŸu bilim adamı panelin, deÄŸiÅŸim hızını küçümsediÄŸini düşünüyor ve son araÅŸtırmalar da bunu destekler nitelikte.

Kuzey Kutbu Konseyi’nin destek verdiÄŸi Kuzey Kutbu Gözetleme ve DeÄŸerlendirme Programı’nın son bulguları, Kuzey Kutup Denizi, Grönland buz tabakası ve bölgenin buz örtüsü ile buzullarında son 10 yılda eÅŸi görülmemiÅŸ oranda deÄŸiÅŸiklik yaÅŸandığını ortaya koydu. Norveç Kutup Enstitüsü’nden Sebastian Gerland, rapora katkıda bulunan isimlerden biri.

Gerland, “Bir yanda, yıldan yıla denizdeki buz örtüsünün durumunda çok büyük deÄŸiÅŸiklikler görüyoruz. Ancak aynı zamanda, farklı noktalardaki uzun vadeli gözlemler çok açık bir trende iÅŸaret ediyor: Çok az buz var, donma olayının gerçekleÅŸtiÄŸi kış mevsimlerinin süresi çok kısa ve ilkbaharla yaz aylarında erime çok erken baÅŸlıyor. Bu eÄŸilimin açıklığı çok çarpıcı” ÅŸeklinde konuÅŸuyor.

İklim üzerindeki etkisi

Son beÅŸ yıl içinde, Kuzey Kutbu’ndaki yaz döneminde denizlerdeki buz örtüsü, uydu ölçümlerinin baÅŸladığı 1979 yılından bu yana en düşük seviyeye geriledi. Ve bu gerileme sadece bölgeyi etkilemiyor.

Gerland, “Deniz buz örtüsündeki durumun farklı sonuçları var. Kuzey Kutbu’ndaki ekolojik sistemi etkiliyor ancak aynı zamanda iklimi de etkiliyor. Sistem içinde aktif bir oyuncu konumunda. ÖrneÄŸin yüzeyde buz bulunmazsa okyanus yaz aylarında çok daha hızlı ısınır” bilgisini veriyor

Raporda deÄŸinilen bir diÄŸer önemli nokta ise kutuplarda sürekli donmuÅŸ durumdaki toprak tabakasında kaydedilen erime. Almanya Potsdam merkezli Ulusal Kuzey Kutbu Bilim Konseyi’nin direktörü Volker Rachold, “Rapor, donmuÅŸ toprak tabakasındaki erime sonucu, burada büyük miktarlarda depolanmış durumdaki sera gazının açığa çıkması, atmosfere salınması potansiyeline iÅŸaret ediyor. Burada karbondioksit ve metan gazından bahsediyoruz ki bu çok önemli çünkü o, karbondioksitten çok daha güçlü bir sera etkisine sahip. Dolayısıyla rapor bizi, burada iklim sürecini ve atmosferdeki sera gazı miktarını daha da etkileyebilecek bir sürecin baÅŸlayabileceÄŸi konusunda uyarıyor” diyor.

Grönland hızla eriyor

Kuzey Kutbu yüzeyindeki üçüncü önemli bulgu ise Grönland buz tabakasına iliÅŸkin. Rachlod, ” Hükümetlerarası Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Paneli’nin son raporu bu konuda çok ihtiyatlıydı. Ancak son veriler, 2100 yılına kadar deniz seviyesinde kaydedilecek yükselmenin tahmin edilenden çok daha hızlı olacağını açık ÅŸekilde gösteriyor. Bu, Grönland buz tabakasının ÅŸu anda çok hızlı bir oranda eriyor olması gerçeÄŸine baÄŸlı bir geliÅŸme” ÅŸeklinde konuÅŸuyor.

Potsdam Ä°klim AraÅŸtırmaları Enstitüsü’nden Profesör Wolfgang Locht, Grönland’daki geliÅŸmelerin önemini ÅŸu sözlerle anlatıyor: “EÄŸer Grönland’da belirli biri ısınma eÅŸiÄŸi geçilirse, Grönland’ın erimesi artık durdurulamaz. Åžu anda buz nispeten hızlı erimiyor ve ısı eÅŸiÄŸinin ne olduÄŸunu da bilmiyoruz. Son araÅŸtırma, bu eÅŸiÄŸin tahmin ettiÄŸimizden daha düşük olduÄŸunu gösteriyor gibi.  Bunun 3 derecelik bir ısınma olduÄŸunu düşünmüştük ve 3 dereceye ulaÅŸmamız çok muhtemel. Yeni araÅŸtırma ise bunun 2 dereceye inebileceÄŸine iÅŸaret ediyor.”

Kıyı kentler sular altında kalabilir

Gelecekteki deniz seviyeleriyle ilgili tahminlerde hâlâ pek çok belirsizlik söz konusu. Son raporda, deniz seviyesinin yüzyıl sonuna kadar 90 ila 160 santimetre yükselebileceÄŸi tahmin ediliyor. Hükümetlerarası Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Paneli’nin 2007 tarihli raporunda bu oran çok daha düşüktü.

Grönland’ın tamamen erimesi durumunda ise – ki bu birkaç yüzyıl alabilir- deniz seviyesinin 7 metre yükselmesi olası. Bu da, dünyanın kıyı ÅŸeridindeki pek çok büyük kentinin sular altında kalması anlamına gelecek.