Proxy Server Nedir- Proxy Nasıl Çalışır?
Internet uygulamalarının artması ve her konuda hızla yaygınlaşması sonucunda, özellikle çok sayıda kullanıcının bir iletişim ağı içinde yeraldığı şirketlerde, tek bir internet bağlantısı üzerinden çok sayıda kullanıcı internete erişme ihtiyacını duymaktadırlar.
Kişisel bilgisayarlarda kullanılan Web Tarayıcılar internet erişimlerinde erişilen web sayfalarını disk üzerine kayıt ederler. Bu şekilde, aynı web sayfalarına ikinci kere erişildiğinde sayfanın tamamı veya bir kısmı daha önce kayıt edilmiş disk üzerindeki bilgiler okunarak ekrana getirilir. Eğer bu sayfalarda bir öncekine göre değişiklikler olmuş ise, onlar internet üzerinden okunur ve ekrana getirilirken, aynı zamanda disk üzerine de kayıt edilerek, bir önceki kayıtlar güncellenir.
Birden fazla bilgisayar kullanıcısının yoğun olarak internete eriştiği şirket, okul v.b. yerlerde her bir bilgisayardaki web tarayıcısı o kullanıcının daha önce eriştiği sayfaları belki diskinden okuyarak performans anlamında bir avantaj getirecek olsa da, çok sayıda kullanıcının olduğu böyle ortamlarda aynı sayfalara erişen kullanıcıların bilgisayarlarında tutulan kayıtlı web sayfalarının kullanıcıların birbirine faydası olamayacaktır. Aynı sitelerde dolaşan, aynı sayfalara erişen değişik insanların olduğu bu gibi ortamlarda birinin eriştiği sayfa daha sonra bir başka kişi tarafından ulaşılmaya erişildiği bir bilgisayarın diskinden okunabilseydi ciddi performans artışı olacaktı. Çünkü, bugün şirket, okul v.b. gibi yerlerde bina içinde kullanılan yerel iletişim ağlarında hat performansı minimum (eski donanımlara sahip bilgisayarlarda) 10 MegaBit/saniye, ortalama ve çoğunlukla 100 MegaBit/saniye civarında iken ADSL, DSL, FrameRelay veya Kiralık Hat (Leased-Line) v.b. gibi isimlerle anılan internet bağlantılarında hızlar oldukça düşüktür ve 512 KiloBit/saniye, 1 MegaBit/saniye ve 2 MegaBit/saniye gibi seviyelerdedir. Doğal olarak, internet iletişim hızının yerel ağ hızlarına göre oldukça düşük olduğu ortamlarda kullanılan web sayfalarının bir sonraki kullanımlar için disk ortamına kayıt edileceği ve bunun birçok bilgisayar kullanıcısı tarafından ortaklaşa paylaşılacağı ortamlara ihtiyaç vardır.
Proxy Server adını verdiÄŸimiz bilgisayarlarda eriÅŸilen web sayfaları disk üzerine kayıt edilir. Bir baÅŸkası veya aynı kullanıcı bir kere daha aynı web sayfasına eriÅŸmek istediÄŸinde bu kontrol edilir ve bu sefer internet üzerinden deÄŸil, disk üzerinden bu bilgi okunarak kullanıcıya iletilir. Bu ÅŸekilde, örneÄŸin 2 MegaBit/saniye hızında internet baÄŸlantısı olan bir ÅŸirkette, proxy server üzerine daha önce kaydedilmiÅŸ web sayfaları 100 MegaBit/saniye hızındaki bir hat üzerinden talep eden kullanıcıya iletilir. Elbette, çok sayıda kullanıcının aynı internet baÄŸlantısını paylaÅŸtığı ortamlarda bu gibi bir “proxy server” uygulaması web sayfalarına eriÅŸimde çok ciddi bir performans artışı saÄŸladığı gibi, internet baÄŸlantısının daha verimli olarak kullanılmasını da saÄŸlar. Yani, aynı sayfalara eriÅŸen birden fazla kullanıcı için internet hattı daha yoÄŸun kullanılacak iken, proxy server uygulaması ile sadece tek bir kullanıcı için kullanılarak baÄŸlantının daha optimum kullanılması saÄŸlanır.
Proxy server uygulamalarında kullanıcılar web tarayıcılarında proxy server ile ilgili tanımları yaparak, internet üzerindeki dolaÅŸmalarında site web sayfaları ile ilgili taleplerini hep proxy server’a gönderirler. Proxy server bu kullanıcıların web sayfaları ile ilgili isteklerini alarak, internet üzerinden okur, diskine kaydeder ve kullanıya yollar. Ä°kinci kere yine aynı sayfa proxy server’dan istendiÄŸinde ilkönce proxy server diskine bakaraj bu sayfanın burda kayıtlı olduÄŸunu görür ve internete çıkmadan bu sayfaları diskinden okuyarak kullanıcıya iletir. Bu ÅŸekilde proxy server’ın diskinden (cache) okunan bilgilerin gönderildiÄŸi bilgisayar kullanıcıları çok ciddi bir performans artışı ile karşılaşırlar.
Yani, proxy server kullanılan ortamlarda kullanıcılar web sayfaları ile ilgili tüm taleplerini proxy server’a iletmektedirler ve internete ulaÅŸmamaktadırlar. Proxy server bu kullanıcılar adına ilgili web sayfalarına eriÅŸmekte ve bu bilgiyi alıp, kayıt edip, talep eden kullanıcıya göndermektedir.
Proxy server kullanımı özellikle çok sayıda kullanıcın bulunduğu ortamlarda ciddi performans avantajı sağlamaktadır. Ve elbette bu şekilde internet bağlantısı da çok daha verimli kullanılmaktadır.
Bugün internet üzerinde de hizmet veren Anonim Proxy server’lar yeralmaktadır. Ancak, kendi adıma, bu proxy server’ların daha hızlı baÄŸlantı saÄŸlamak için kullanılmasının hiç mantıklı olmadığını söyleyebilirim. Çünkü proxy server ile aranızdaki baÄŸlantı hızının sizin internet baÄŸlantısı hızınızdır. Yani, proxy server’a yine internet hattınızı kullanarak baÄŸlanıyorsunuz. Internet üzerindeki bir web sitesine direkt eriÅŸmek ile proxy server üzerinden eriÅŸmek arasında herhangi bir fark olmayacaktır, çünkü her ikisininde hat hızı aynıdır. Halbuki, daha önceki örneÄŸimizde anlattığımız gibi, internet baÄŸlantısı 2 Mbps olan bir ortamda kullanıcıların ÅŸirket içindeki proxy server’a baÄŸlantı (LAN) hızları 100Mbps ÅŸeklindedir. Yani, burda internete direkt eriÅŸtiÄŸinizde hızınız 2Mbps iken proxy server üzerinde daha önce kayıtlı bir internet sitesine eriÅŸirken hızınız 100 Mbps olacaktır. Yani, 50 kat daha hızlı. Ve bundan bir sürü insan faydalanacak.
Bu nedenle, evlerden internete erişen bilgisayarlarda proxy server kullanımı performans arttırmak anlamında mantıklı değildir. Tam tersine proxy server ile aranızdaki bağlantının yoğunluğu veya uzaklığı nedeniyle, tam tersine çok daha kötü bir performans ile karşılaşmanız, büyük bir oranda mümkün olacaktır.
Ancak, proxy server’ları kullanan bilgisayarlar sürekli internete eriÅŸtikleri sitelerde proxy server’ları aracı kullandıkları için, bu internet sitelerinden bilgi isteyen bilgisayarlar hep proxy server’lar olmaktadır. Bu yapısından ötürü, bazı alanlarda proxy server’lar güvenlik veya kimliklerin saklanması nedeniyle de kullanılmaktadır. Çünkü, proxy server’ı kullanarak herhangi bir internet sitesine eriÅŸen kullanıcının bu eriÅŸimleri hep (bazı istisnaları vardır) proxy server tarafından yapılmış gibi görülecektir. Çünkü, proxy server eriÅŸilen site ile kullanıcı arasına girmekte ve kullanıcı isteÄŸini proxy server’dan almakta, proxy server’da internet sitesinden istemektedir.
Ancak, yaygın olarak birçok insan proxy server kullandığında kimliklerinin saklı kalacağını düşünmektedirler. Aslında durum hiç de sanıldığı gibi değildir.
Proxy server’lar deÄŸiÅŸik sınıflara ayrılmaktadırlar. Bunlar;
- Transparent (saydam) proxy server’lar,
- Anonymous (anonim) proxy server’lar,
- High Anonymity veya Elite proxy server’lar.
Bu üç farklı tipteki proxy server arasındaki fark, kimlik bildirimi ile ilgilidir İnternet üzerindeki bir siteye bir talep iletildiğinde ve bir iletişim kurulmaya çalışıldığında iletişim kurulan yer ile iletişimi kuran arasında kimlik bilgilerinin iletildiği bir başlık gönderilir. Bir nevi bilgi etiketi ve başlık gibi yorumlayabileceğimiz bu kayıtlarda bilgiyi talep eden ile ilgili çeşitli bilgiler karşı tarafa iletilir. Bunlar içinde, internet adresi (IP adresi), kullanılan web tarayıcı v.b. gibi bilgiler yeralır.
Transparent (saydam) proxy server’lar kullanıcı ile internet sitesi arasında olmakla ile birlikte kullanıcın talebini kendi talebi gibi deÄŸil, kullanıcının talebi gibi ilgili siteye iletir. Yani, internet kullanıcısının karşısındaki kiÅŸi bu kullanıcının bir proxy server kullandığını algılayamaz. Proxy server internet kullanıcısının kimliÄŸini aynı ÅŸekilde karşı tarafa iletir. Bu tip bir uygulama genellikle, güvenlik nedeni ile eriÅŸen kiÅŸinin bilgisayar ve internet adresine baÄŸlı kısıtlamaların olduÄŸu uygulamalarda kullanılır. Çünkü, güvenliÄŸin yüksek olduÄŸu bazı sitelerde bu sitelere belli internet adresine (IP adresi) sahip bilgisayarların eriÅŸmesine izin verilmiÅŸtir. Arada proxy server kullanılması durumunda da eriÅŸmeye çalışan proxy server adresi farklı olacağından bu tip siteler eriÅŸimi engelleyecektir. Bunun gibi durumlarda, özellikle internet kullanıcısnın internet adresinin eriÅŸilmeye çalışılan bilgisayara veya sisteme iletilmesi gerekir. Ve eÄŸer illaki bir proxy server kullanılacak ise, bununda transparent (saydam) proxy server olması gerekir. Yani, karşı tarafa iletilen kimlik bilgilerinde proxy kendini gizler, kullanıcının bilgilerini iletir, sanki bu baÄŸlantıyı kendi deÄŸil, internet kullanıcısı yapmış gibi…
Anonymous (anonim) proxy server’lar internet ve yerel aÄŸlarda ağırlıklı (%90) olarak kullanılan proxy server’lardır. Bu proxy server’larda internet kullanıcısı proxy server arkasında kalır ve eriÅŸilen siteye bilgiyi alan proxy server gibi gözükür. Yani, kimlik bilgilerinde baÄŸlantıyı kuranın kendisi olduÄŸu gözükür, ANCAK bu kimlik bilgileri içinde kendisinin bir proxy server olduÄŸu belirtilir ve internet kullanıcısnın bilgileri de yeralır. Ä°lk baÅŸta karşı taraf kendisi ile baÄŸlantı kuranı proxy server zannetse de, biraz daha detaylı bir inceleme ile bu proxy server arkasındaki kiÅŸinin bilgilerini görebilir.
Hem transparent hemde anonymous proxy server’lar, proxy server arkasındaki kullanıcının tüm bilgilerini karşı tarafa iletmektedirler. Transparent proxy server’da özellikle proxy server kendini gizlemektedir.
High-Anonymity veya Elite proxy server’larda ise, durum gizlilik anlamında bu diÄŸer iki proxy server’dan farklıdır. Bu tip proxy server’larda proxy server arkasındaki kiÅŸinin “sadece” internet adresi kesinlikle karşı tarafa iletilmez. Ancak. hangi web tarayıcıyı kullandığı gibi diÄŸer bilgiler iletilir. Elite proxy server’lar proxy server kullanıcısının internet adresinin saklanması amacı ile düşünülmüş olsa da, daha sonraları bu tip server’lar kötü amaçlar ile kullanılmaya baÅŸlanıldığından bu konuda internette herkesin kullanıma açık elite server’lara bazı kısıtlamalar ve kurallar getirilmiÅŸtir. Bu tip server’ların sayısı çok az olmak ile birlikte, birçok geliÅŸmiÅŸ ülkede bu tip server’ların kurulması özel izine baÄŸlı olup, kayıtların en az 5 sene saklanılması gibi bir kural getirilmiÅŸtir. Yani, bu tip elite proxy server’ları kullanan kiÅŸilerin bilgileri 5 sene boyunca bu server’larda saklanmakta, ve bu tip server’ları kullanarak ahlaki deÄŸerleri veya yasaları istismar edenlerin internet adreslerine ulaşılabilmektedir.
Sonuçta, belirtmek isterim ki, proxy server’lar yerel bir iletiÅŸim ağında (Local Area Network) internet eriÅŸiminde çok ciddi bir performans artışı saÄŸlarken, internet kullanıcısına hiçbir ÅŸekilde tam anlamıyla bir gizlilik saÄŸlayamamaktadırlar. Bu nedenle, proxy server arkasında iken, kendinizin tamamen gizleneceÄŸinizi, bilgilerinize elite proxy server dahi kullansanız eriÅŸilemeyeceÄŸini düşünmeyiniz.
Ayrıca, internet üzerindeki bir proxy server ile aranizdaki iletiÅŸim çok çok iyi deÄŸil ise, internet üzerindeki anonim proxy server’ların kullanılması önerilmez. Zaten, internete baÄŸlanan tek bir kiÅŸinin proxy server kullanmaya ihtiyacı yoktur, bunun aynısını zaten web tarayıcınızın “cache” özelliÄŸi saÄŸlamaktadır. Ancak çok sayıda bilgisayarın olduÄŸu ortamlarda, ve internetteki deÄŸil ama o bina veya oda içindeki (yani LAN içindeki), proxy server kullanımının çok ciddi avantajları olacaktır.
Internet üzerinde herkesin kullanımına açık proxy server’ların listesini aÅŸağıdaki linkten görebilirsiniz;
http://www.free-proxy-servers.com/free_proxies.php
Proxy server kullanımı ve diğer konularda açıklamaları talep olduğu takdirde genişletip, detaylandırarak yapabilirim.
SaÄŸlıcakla kalın…
Tutmayın beni... Yorum yazcam.