Apple’ın ısırılmış elma logosunun siyanüre bulanmış bir elmayı ısırarak intihar eden eÅŸcinsel bir matematikçiye ait olduÄŸu iddiaları ÅŸirketin başına geçen eÅŸcinsel CEO Tim Cook ile beraber yeniden gündemde…

Alan Turing, geçen yüzyılın en büyük dehalarından biriydi. Matematiksel “doÄŸru” kavramına getirdiÄŸi yenilik kadar, bilgisayar teknolojisinin atası olmasıyla da bilim dünyasını sarsmıştı.

Ãœzerinde güneÅŸ batmayan imparatorluÄŸa baÄŸlı bir ailenin çocuÄŸu olarak Hindistan’da doÄŸan Turing, teknolojik yeniliklerinden ziyade savaÅŸta oynadığı rol ile dünyanın kaderini deÄŸiÅŸtirdi.

Britanya hükümeti Ä°kinci Dünya Savaşı’nda Nazi ordusunun tüm Avrupa’yı hallaç pamuÄŸu gibi atmaya baÅŸladığı sırada Turing’e bir ÅŸans verdi. Onu Bletchley Park’ta savaşın kaderini belirleyecek bilim heyetinin arasına kattı. Turing, burada insanlığın gidiÅŸatını deÄŸiÅŸtirecek bir hamle yaptı.

NAZÄ°LERÄ° DÄ°ZE GETÄ°RDÄ°
Nazi Almanyası’nın ordu içi iletiÅŸimini saÄŸlayan Enigma yazılımını çözebilmek için bir makine geliÅŸtirdi. Adı basitti: Turing makinesi.

Andrew Hodges’un kitabında anlattığı gibi günümüz bilgisayarlarının atası durumundaki bu makine çözülmesi imkânsız gibi görülen Enigma’yı birkaç saat içinde çözmeyi baÅŸarmıştı. Ä°kinci Dünya Savaşı’nda taÅŸların yerinden oynadığı nokta da bu oldu. Almanların iç iletiÅŸimini anlayan müttefikler, mutlak bir yenilginin kıyısından döndüler.

Ancak insanlık tarihini deÄŸiÅŸtiren bu buluÅŸ, Turing’in kaderini daha farklı ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirdi. Britanya hükümeti, savaÅŸ sonrası dönemde “yapay zekâ” üzerinde çalışan Turing’in tehlikeli olabileceÄŸine kanaat getirdi. Kötü polisiye filmlerinde denildiÄŸi gibi “Turing çok ÅŸey biliyordu”.

‘AHLAK’SIZ SORUÅžTURMA
Britanya bu dehayı kontrol altına almak için en ahlaksız yolu seçti. Turing’in özel hayatına girdi ve eÅŸcinsel iliÅŸkilerini ortaya çıkardı. Ä°ngiliz istihbaratı o dönem yürürlükte olan “ahlak” yasasına dayandırarak Turing’i yakalattı. (Bu yasa 1967 yılında yürürlükten kalktı.)

Bir savaş kahramanı, insanlığı, tarihin en büyük faşist hareketinin elinden kurtarmış olabilirdi fakat Turing bir eşcinseldi. Hâkim karşısında iki seçeneği vardı: Ya hapis cezasını çekecek ya da östrojen hormonu almayı kabul edecekti. Ki insan haklarına aykırı bu uygulama acı veren bir kısırlaştırma yöntemi demekti.

İkincisini seçti. Matematiğin büyük dehası, aldığı hormonlarla vücut kimyasını bozmayı kabul etti.

Bir yıl sonra bir yudum ısırdığı bir elmayla hayata gözünü yumdu. Elma siyanüre batırılmıştı. Dünyayı faÅŸizmin elinden kurtaran Turing, Amerika’da McCarthy, Avrupa’da “Sovyet tehdidinin” gölgesinde baÅŸka bir faÅŸizme kurban gitti.

ISIRILMIÅž ELMA
Ölümü, intihar olarak kabul edildi ve soruÅŸturma apar topar kapatıldı. Britanya, neredeyse 60 yıl sonra nedamet getirdi. Ä°ki yıl önce Ä°ngiliz hükümeti mecliste toplanan imzalar sonrasında Turing’den resmi olarak özür diledi. Bilgisayar teknolojisinin atası, ölürken bıraktığı kenarından ısırılmış bir elmayla da gelecekteki bir ÅŸehir efsanesine konu oldu.

Steve Jobs ve Steve Wozniak’ın 1976’da kurduÄŸu ve bugün dünyanın en büyük teknoloji ÅŸirketlerinden biri olan Apple’ın logosu Turing’in makûs talihiyle baÄŸdaÅŸtırıldı.

Ucundan ısırılmış bir elma ÅŸeklindeki logo, bilgisayar teknolojisinin babasına bir saygı duruÅŸuydu. Onun ölümüne ses çıkarmayan dünyaya, büyük ustayı hatırlatmak için yapılan bir güzellemeydi. GökkuÅŸağı rengi de Turing’in yaÅŸam tarzına, cinsel tercihine atıfta bulunuyordu. Zaten “1984” temalı meÅŸhur reklamında açıkça faÅŸizme karşı bir duruÅŸ sergileyen ÅŸirketin bu tavrı ÅŸaşırtıcı deÄŸildi. Bu kanaat, dilden dile dolaÅŸarak kabul gördü. Oysa ne Apple ne de logonun çizeri bunun Turing’e saygı duruÅŸu için yapılan bir giriÅŸim olduÄŸunu kabul etti. Ama tarihin tuhaf seyri elma logosu efsanesini bugün bize tekrar hatırlatıyor.

GÖKKUŞAKLI LOGO ALTINDA EŞCİNSEL BİR CEO
Apple’ı uzun yıllar hem bir sanatçının kalbi hem de bir mühendisin zekasıyla yöneten Steve Jobs’un yönetimden ayrılmasının ardından, yerine en güvendiÄŸi adamı Tim Cook CEO olarak atandı.

Cook, Amerika’da “dünyanın en önemli eÅŸcinseli” olarak tanınıyor. Her ne kadar kulaÄŸa ayrımcı bir söylem gibi gelse de Cook için bu tanım ABD’de olumsuz anlamda kullanılmıyor. 60 yıl önce eÅŸcinsellere reva görülen hormon tedavisi ya da hapis cezası düşünüldüğünde Cook’un bugün Apple’ın başına gelmiÅŸ olması önemli.

Apple logosuna atfedilen hikâye bir ÅŸehir efsanesi olabilir. Ancak tarihin tuhaf seyri, 20. yüzyılın en büyük dehalarından biri olan Turing’e yapılanları hatırlamak için belki de gökkuÅŸaklı logonun altına Cook’un atanmasını ÅŸart koÅŸtu.